وبلاگ
قلوه گاه گوسفندی کجاست؟ | خواص و مضرات آن
قلوه گاه گوسفندی و گوساله یکی از بخشهای مغذی و پرکاربرد گوشت قرمز است که به دلیل ترکیب ماهیچه و چربی، طعم و بافت خاصی به غذا میبخشد. این بخش از گوشت علاوه بر ارزش غذایی بالا، شامل پروتئین، آهن و ویتامینهای گروه B است و در آشپزی ایرانی جایگاه ویژهای دارد. آشنایی با ویژگیها، خواص، مضرات و نحوه استفاده از قلوه گاه، به شما کمک میکند تا بتوانید بهترین انتخاب را برای تهیه انواع خورشت، آبگوشت، کباب و غذاهای سنتی داشته باشید.
قلوه گاه گوسفندی کجاست؟
قلوه گاه گوسفندی (Lamb Flank)، زیرِ شکم دام قرار دارد؛ ناحیهای میان دندهها و ران که از ترکیب ماهیچههای شکمی و لایههای چربی تشکیل شده است. همین ساختار لایه لایه باعث میشود این قسمت، طعمدار و مناسب پختهای طولانی باشد.
قلوه گاه از نظر وزنی، بخش قابل توجهی از لاشه گوسفند را شامل میشود و بهطور میانگین حدود ۲۲ درصد از وزن لاشه را تشکیل میدهد. میزان چربی در این بخش بالاست و به همین دلیل، در زمان پخت، طعم غنی و بافتی آبدار به غذا میدهد.
از نظر بافت، گوشت قلوه گاه نسبت به برخی قسمتهای دیگر گوسفند کمی سفتتر و متراکمتر است اما اگر بهدرستی پخته شود، نتیجهای بسیار مطلوب خواهد داشت. این گوشت معمولاً بهصورت نواری برش داده میشود و کاربرد گستردهای در تهیه غذاهایی مانند خورشت، چلوگوشت یا آبگوشت دارد. به همین دلیل، قلوه گاه یکی از پرمصرفترین بخشهای گوشت گوسفند، بهویژه در مصارف خانگی و صنعت غذایی، به شمار میآید.
قلوه گاه گوسفندی برای چی خوبه؟
قلوه گاه گوسفندی یکی از بخشهای مغذی گوشت قرمز است که میتواند نقش مهمی در تامین نیازهای تغذیهای بدن داشته باشد. این قسمت، منبع مناسبی از پروتئین محسوب میشود و در کنار آن، به دلیل میزان بالای چربی، انرژی مورد نیاز بدن را نیز تامین میکند.
از نظر ریزمغذیها، قلوه گاه گوسفندی سرشار از آهن و روی است؛ دو ماده معدنی مهم که در فرآیند خونسازی، تقویت سیستم ایمنی و افزایش توان جسمی نقش اساسی دارند. همچنین این گوشت حاوی ویتامینهای گروه B بهویژه ویتامین B12، نیاسین (B3) و ویتامین B6 است که به بهبود عملکرد سیستم عصبی، متابولیسم انرژی و سلامت عمومی بدن کمک میکنند.
چربی موجود در قلوه گاه نسبت به بسیاری از قسمتهای دیگر گوشت گوسفند بیشتر است. این چربی عمدتاً از نوع چربی اشباع شده طبیعی دام بوده و در صورت مصرف کنترل شده، میتواند منبع مناسبی برای تامین انرژی و ایجاد احساس سیری باشد. همچنین این بخش از گوشت میتواند در رژیم غذایی کودکان نیز مورد استفاده قرار گیرد، به شرط آنکه مقدار مصرف متناسب با سن و نیاز آنها تنظیم شود.
غذا با قلوه گاه گوسفندی: چه غذاهایی با گوشت قلوه گاه گوسفندی میتوانیم درست کنیم؟
گوشت قلوه گاه گوسفندی به دلیل چربی بالا و بافت نسبتاً سفت، کاربرد گستردهای در آشپزی ایرانی دارد و بیشتر برای غذاهایی استفاده میشود که نیاز به پخت طولانی دارند. رایجترین مصرف این بخش از گوشت، تهیه انواع آبگوشت است. همچنین در برخی خورشتها و غذاهای پلویی گوشتی نیز از قلوه گاه استفاده میشود، بهویژه زمانی که هدف، ایجاد طعم قویتر و بافتی غنیتر در غذا باشد. البته این کاربردها معمولاً با زمان پخت بیشتر همراه هستند تا سفتی اولیه گوشت کاملاً از بین برود.
از سوی دیگر از گوشت گوسفندی برای تهیه آش و حلیم نیز استفاده میشود. برای تهیه کباب کوبیده نیز قلوه گاه به دلیل میزان چربی مناسب، نقش مهمی در ایجاد نرمی، انسجام و طعم مطلوب کباب دارد و معمولاً بهتنهایی یا در ترکیب با سایر بخشهای گوشت استفاده میشود. در مجموع، قلوهگاه گوسفندی برای غذاهایی مناسب است که به چربی، طعم قوی و پخت طولانی نیاز دارند و نتیجه نهایی آنها باید گوشتی نرم و لعابدار باشد.
مضرات قلوه گاه گوسفندی چیست؟
مهمترین نکته درباره قلوه گاه گوسفندی، میزان بالای چربی آن است. همین ویژگی باعث میشود مصرف این گوشت برای افرادی که دچار بیماریهای قلبی و عروقی، چربی خون یا کلسترول بالا هستند، محدود یا در برخی موارد نامناسب باشد. مصرف زیاد قلوه گاه میتواند باعث افزایش دریافت چربی اشباع شود. به همین دلیل، استفاده از این بخش گوشت گوسفندی باید کنترل شده و متعادل باشد. برای کاهش اثر منفی چربی بالا، معمولاً برای تهیه گوشت چرخکرده یا کباب کوبیده، قلوه گاه را با گوشت گوساله کمچرب ترکیب میکنند تا میزان چربی نهایی کاهش پیدا کند. در مجموع، قلوه گاه گوسفندی در صورتی انتخاب مناسبی است که در حد اعتدال مصرف شود.
قلوه گاه گوساله برای چی خوبه؟
قلوه گاه گوساله در مقایسه با قلوه گاه گوسفندی چربی کمتری دارد اما همچنان از نظر ارزش تغذیهای بسیار قابل توجه است. این بخش از گوشت، منبع مناسبی از پروتئین باکیفیت محسوب میشود و نقش مهمی در تامین نیازهای بدن دارد.
به دلیل مقدار بالای پروتئین، قلوه گاه گوساله انتخابی مناسب برای بازسازی و تقویت عضلات است و به همین دلیل در رژیم غذایی ورزشکاران جای دارد. همچنین این گوشت حاوی آهن قابل جذب و ویتامینهای گروه B است که به بهبود خونسازی، افزایش انرژی و کاهش خستگی کمک میکنند. در جدول زیر، ارزش غذایی 100 گرم قلوه گاه گوساله پخته آورده شده است:
| ماده مغذی | مقدار تقریبی |
| انرژی | 180 – 220 کیلوکالری |
| آهن | 2.2 – 2.8 میلی گرم |
| ویتامین B12 | 1.8 – 2.4 میکروگرم |
| چربی | 8 – 10 گرم |
| پروتئین | 26 – 28 گرم |
هنگام خرید قلوه گاه گوسفند و گوساله باید به چه نکاتی توجه کرد؟
قلوه گاه چه در گوسفند و چه در گوساله، بهطور طبیعی بافت سفتتری نسبت به بسیاری از بخشهای دیگر گوشت دارد. به همین دلیل، این گوشت برای همه روشهای پخت مناسب نیست و انتخاب درست آن از همان مرحله خرید اهمیت زیادی دارد.
در مورد قلوه گاه گوسفندی، بهتر است گوشتی را انتخاب کنید که متعلق به دام جوان باشد؛ زیرا قلوهگ اه گوسفند یا بز جوان، بافت نرمتر و کیفیت بهتری نسبت به دام مسن دارد. سن دام تاثیر مستقیمی بر میزان سفتی و خوش خوراک بودن این بخش از گوشت میگذارد.
تازگی گوشت نیز مهمترین نکته است. قلوه گاه باید از دام تازه ذبح شده تهیه شود زیرا در صورت کهنه بودن، این بخش بهشدت سفت میشود و طعم مطلوب خود را از دست میدهد. از نظر تغذیهای، قلوه گاه گوسفند طبع سرد و خشک دارد و هضم آن نسبتاً دیر انجام میشود. به همین دلیل، توصیه میشود هنگام پخت از ادویههای گرم مانند دارچین و سایر ادویههای مناسب استفاده شود تا هم طعم بهتری ایجاد شود و هم هضم آن آسانتر گردد.
کلام آخر
قلوه گاه گوسفندی و گوساله با داشتن پروتئین بالا و مواد معدنی ضروری، یکی از بخشهای ارزشمند گوشت است. با رعایت نکاتی مانند تازگی گوشت، سن دام و مصرف متعادل، میتوان از مزایای آن بهرهمند شد و غذاهایی خوش طعم و مغذی تهیه کرد. انتخاب آگاهانه این بخش از گوشت، علاوه بر طعم عالی، سلامت و انرژی مورد نیاز بدن را نیز تامین میکند.
سوالات متداول
- تفاوت قلوهگاه گوسفندی با گوشت سردست گوسفند چیست؟ قلوه گاه گوسفندی چربی بالاتری دارد و بیشتر برای غذاهای آبکی و پخت طولانی مثل آبگوشت، آش و حلیم مناسب است. در مقابل، گوشت سردست گوسفند بافت متعادلتری از نظر چربی و ماهیچه دارد و برای خورشتها و غذاهای مجلسی انتخاب رایجتری محسوب میشود.
- قلوهگاه گوسفندی بهتر است یا گوشت راسته گوسفند؟ این دو قسمت گوشت کاربرد کاملاً متفاوتی دارند. قلوه گاه برای پختهای طولانی و غذاهای چرب و لعابدار مناسب است اما گوشت راسته گوسفند کمچربتر، نرمتر و مناسب کباب است. انتخاب بین این دو کاملاً به نوع غذا بستگی دارد.
- آیا میتوان قلوه گاه گوسفندی را با گوشت گاو جایگزین کرد؟ در برخی غذاها بله اما نتیجه یکسان نخواهد بود. گوشت گاو، بهویژه راسته گوساله چربی کمتری نسبت به قلوه گاه گوسفندی دارد. اگر هدف کاهش چربی باشد، ترکیب قلوه گاه با گوشت گاو یا استفاده از سردست گوساله، انتخاب بهتری است.
- آیا قلوهگاه جزو گوشتهای پرمصرف در دستهبندی مختلف گوشت است؟ بله. قلوه گاه یکی از بخشهای پرکاربرد در میان مختلف گوشتهای گوسفندی و گوساله است، بهویژه در مراکز تهیه غذا، آشپزخانههای صنعتی و پخت غذاهای سنتی که به چربی و طعم قوی نیاز دارند.
